Mutěnice - Serce winiarskiego Słowacka

Aktu założycielskiego miejscowości nie udało się dotąd znaleźć, więc pierwsza wzmianka o osadzie jest notowana w Morawskich deskach ziemskich i wiąże się z 1367 rokiem. Założenie i rozwój winiarstwa w Mutěnicach jest zasługą zakonów rycerskich templariuszy i johanitów, którym wioska na początku swego istnienia należała. Korzystny wpływ na następny rozwój winiarstwa w miejscowości miał pobyt habanów w 2 połowie XVI wieku. Pustoszące dla całego kraju a oczywiście i winiarstwa w Morawach były odwrotnie konsekwencje wojny trzydziestoletniej. Z protokółów wizytacji lanskich z 1671 roku wypływa, że znana miejscowość winiarska Mutěnice miała przed wojną 98 osadzonych gruntów. Dwadzieścia lat po wojnie pozostało zamieszkałych 36 gruntów a tutejsi mieszkańcy zupełnie porzucili winiarstwo. Pracowitość tutejszych mieszkańców i idealne warunki dla uprawy winorośli spowodowały, że winnice nie pozostały na długi czas ugorem. Już w 1844 roku były góry winniczne Vyšicko, Dubňanská hora, Hraničky, Zárybnické i inne osadzone niemal 200 ha winorośli. O uprzywilejowanym postawieniu winiarstwa w miejscowości świadczy fakt, że na początku XX wieku założono tu Państwową i krajową szkółkę winorośli a w 1912 roku otwarto Państwową i krajową wzorową piwniczkę winną centralną. Obecnie są Mutěnice z rozłogiem rejestrowanych tras 340 hektarów największą miejscowością winiarską na Słowacku a położenie geograficzne z dużymi powierzchniami zbocz rodzących winorośl wytwarzają z osady serce regionu, który jest przejściem między obszarami południowymi i północnymi uprawy winorośli w Morawach.

Malowane żudra Jána Lacka

Od początku XVIII wieku zaczął wyrastać pod Zárybnickými winnicami za wioską kompleks piwniczek winnych i bud. Piwniczki winne kopano oddzielnie w kilku rzędach, parterowe budy budowano z ubijanej gliny (nabijanice) a jeszcze na początku XX wieku krył je czterospadowy dach z dachówkami, który przekrywał szczycik i był podparty drewnianymi słupkami. Powstało tak kryte nadproże do posiedzenia. Ściana szczytowa była rozdzielona wejściem z masywnymi drewnianymi dwuskrzydłowymi drzwiami i jednym oknem. Przed drzwiami była listwowa bramka zabezpieczająca wejście podczas wietrzenia. Biały szczycik tłoczarni ograniczało zielone wyrównanie. Ulubioną zieloną farbą w Mutěnicích często pomalowano i drewnianą okładzinę frontonu, drzwi i okna. Buda miała w środku jedno pomieszczenie, glinianą podłogę i belkowy strop, który bywał podparty rusztem i słupkiem. Na przełomie XIX i XX wieku zaczęły kolonie bud przy piwniczkach spływać z domkami na Dolnym końcu a wiele z bud przebudowano na domy mieszkalne. Następne renowacje i poszerzanie piwniczek winnych nastąpiło w latach 30 ubiegłego wieku. Pokrycie kicakami zastąpiono palonymi dachówkami, z tłoczarni stopniowo usunięto ogromne prasy wrzecionowe a budę rozdzielono na część roboczą i odpoczynkową. Część tłoczarni przy przebudowie wyposażono w żudry i ościeże okien. Na budzie Nr 300 ozdobił te elementy budowlane wybitny artysta regionalny Jano Köhler. Charakterystycznym elementem dekoracyjnym kompleksu mutěnickiego są motywy roślinne i figuralne na żudrach i szczycik piwniczek winnych. Na czerwono-brązowym tle je w tynku wydrapał miejscowy artysta ludowy Ján Lacko. Około 500 piwniczek winnych wytwarza dziś dziwaczną wioskę winiarską z nazwami ulic, gospodą i kilkoma pensjonatami. A przywitanie gości, w szczególności tych, którzy podróżują po Mutěnickiej winiarskiej ścieżce w kierunku od Čejča, jest stylowe. Kolonię piwniczek winnych poprzedza chwytliwa sceneria winnic rozłożonych na południowych zboczach Zárybnickiej góry winnej.

Zaproszenie na Slovácký granát

Atmosfera uliczki, jak ją przeżyłem w Białą sobotę w przeddzień Świąt Wielkanocnych, była uroczystością przyjacielskości i gościnności. Już z daleka można było słyszeć śpiew, głośną rozmowę i śmiech. Przy pierwszych piwniczkach winnych stali winiarze z kiperami, stukały szklanki, panowało dobre samopoczucie. Załączyłem się do grupy rowerzystów, którzy kosztowali Chardonnay. Mutěnickie zbocza i typowy skład gleby dadzą tej odmianie złocisty kolor, pełność i wyraźne kwasy. Nie można było odmówić ani miłego zaproszenia ani na Slovácký granát przed sąsiednią piwniczką winną. Miejscowa specjalność, mieszanka Frankovki i Modrégo Portugala rocznik 2002, było pierwszorzędne i dojrzałe wino o wyśmienitym smaku. Niezmuszana gościnność i oczywista łatwość miejscowych winiarzy to zaproszenie dla wszystkich, kto przy podróżach po ścieżkach winnych przybędą do Mutěnic.