Nieśmiertelne winiarstwo

Według listy z XIV wieku był hektar winnicy w Kobylí droższy aniżeli dwadzieścia hektarów pola. Stara miejscowość z winnicami może się pochwalić sławną historią winiarstwa, winorośl uprawiano tu już w XIII wieku. O wysokiej produkcji wina świadczą prastare długie i głębokie piwniczki winne, porozrzucane po całej wsi, oraz stare tłoczarnie, prasy drewniane i beczki z latami, napisami i ręcznymi ozdobami. Od tamtych czas przeżyło winiarstwo w Kobylí wiele zmian, klęsk i okresów rozwoju. Przed wojną trzydziestoletnią było tu ponoć około 2 700 miar, to jest 540 ha winnic, po niej zaledwie 43 miar, które rosły większością na urodzajnych zboczach. Upadek morawskiego winiarstwa w XVII wieku był zawiniony zdarzeniami wojennymi, następny wiek był odwrotnie złotym wiekiem, czemu pomógł także postęp technologiczny. Wprowadzono gnojenie obornikiem lub pielęgnację krzaków juchą bordeauxską za pomocą miedzianych konewek zwanych nechvilky, rozpowszechniło się używanie bardziej skutecznych pras wrzecionowych. Na upadek winiarstwa po 1800 roku miało wpływ więcej faktorów: wojny napoleońskie, zniesienie niewolnictwa, wynalazek cukru z buraków cukrowych, który spowodował obniżenie ceny produkcji gorzałki, seria nieurodzajnych lat 1813–1825 i katastrofalne epidemie cholery w 1831 roku. Kiedy sytuacja zaczęła się poprawiać – w 1879 roku był w Kobylí na polowaniu cesarz Franciszek Józef I z cesarzówną Elżbietą i chwalili tutejsze wino – do Europy przedostała się filoksera, w 1890 roku zmarnował winobranie duży grad a w 1921 roku pojawiła się we wsi kędzierzawka winorośli. Stabilizację winiarstwa w gminie przyniosło wybudowanie punktu skupu winogron w 1937 roku. Do rozwoju winiarstwa doszło w latach siedemdziesiątych w czasie prezesa spółdzielni rolniczej Metoděja Foretníka. Ten bardzo zdolny gospodarz forsował jednak energicznie i niektóre wątpliwe projekty, jako na przykład ścięcie 24 hektarów lasu z powodu założenia winnic. Miejsca nie można było uprawiać a przyjęła się dla niego nazwa łysina Foretníka. W 90 latach XX wieku było w katastrze miejscowości około 300 ha winnic pierwszorzędnych odmian.

Żywa historia

Klub przyjaciół historii Kobylí wybudował w podziemiach kobylskiego muzeum stałą ekspozycję tradycyjnej produkcji wina w małych ilościach z winoteką, która oferuje kosztowanie win miejscowych winiarzy. Integralną częścią poznania miejscowości winiarskiej jest nie tylko ścieżka edukacyjna, prowadząca do legendarnego źródła U skalky, ale także notatki i wspomnienia pamiętników – kronikarz Jaroslav Kučera sobie w 1967 roku poskarżył: „Walczyliśmy za to, aby gleba należała do tych, co na niej pracują. Dziś, ale mają wielekroć z gleby korzyść ci, co na niej nie pracują, ani do nich nie należy. Rodzice uprawiają winnice, młodzi przyjeżdżają z miasta tylko po wino.“ Winobranie jest opisane w miejscowej gwarze następująco: „Hrozny řežú křivákama, dávajú do putýnek, mlatci odbírajú a z putýnek sypú do puten, vynášijú w putnách potom k lejtě do špidláků. V špidláku to pístú – mestůvkú zmestujů, nalejú do lejty a vezú k presúzom. U presúza podložijú podvale, pod ně postavijú kaď a vylejú z lejty mest do ni. Potom v putýnkách nosijú mest na pres a presujú v dně v noci. Burčák nosijú z kadě, co je pod presem, do sklepa a lejú do beček.“

Starodawne piwniczki winne i zabytkowo chronione tłoczarnie

Najwięcej piwniczek winnych jest w lokacji nazwanej Suchořádská zmola. Kiedyś był tu „rów“, więc wąwóz, który w 1900 roku po dużym deszczu zapadł się. Dziś jest to uliczka piwniczek winnych, miejsce, gdzie winiarze nie tylko pracują, ale także spotykają się w celu skosztowania kobylskich win. W części dolnej kompleksu znajduje się stara prasa dębowa, dar dla miejscowości Kobylí od miejscowego mieszkańca Ludvíka Vrbasa. Suchořádská zmola nie jest jedyną kobylską lokacją z piwniczkami winnymi. Niemal 50 piwniczek winnych różnego wieku znajdziemy przy torach kolejowych. Jak będziemy spacerować lub przejeżdżać przez wioskę, warto zauważyć starodawnych piwniczek winnych, z których niektóre należą do zabytkowo chronionych budowli ludowych. Tłoczarnie numer 444 i 530 są z okresu około 1800 roku, w ulicy Baráky znajdziemy piwniczkę winną Křižákův sklep, w ulici Augusty Šebestové później piwniczkę winną Svobody. Architektonicznie autentyczna jest także piwniczka winna Pekaříkův sklep V kútku. Piwniczki winne są budowane z kamienia i gliny, ewentualnie z wypalanych cegieł. W tłoczarni były drewniane prasy, piękne egzemplarze sztuki ciesielskiej i stolarskiej miejscowych rzemieślników. Prasę wina z Kobylí z 1830 rokiem można obejrzeć w muzeum w zamku mikulovskim. Pierwotnych presúzów z połowy XIX wieku wiele nie pozostało, ale wyrosło wiele nowych piętrowych tłoczarni. Kołki winniczne były w tym kraju bez lasów drogie, dlatego je na zimę wyjmowano z ziemi i przechowywano w domu. Często opalano podziemne części kołków, co oddaliło ich gnicie. Podczas wojny pruskiej w 1866 roku armie rekwirowały duże ilości wina. Kobylski winiarz, ćwierćłannik Josef Kaňa, udawał kowala (przez fartuch winiarski naciągnął kowalski), aby Prusowie nie zauważyli jego piwniczki winnej.

Z opowieści winiarskich jest interesujący zwyczaj, kiedy na Boże Narodzenie wróżono ze skorupek orzechowych, napełnionych winem i puszczonych po wodzie. Zabijanie góry, które odbywało się na święto Wniebowzięcia Panny Marii, pięknie i trafnie opisał pisarz i znawca Hanáckiego Słowacka Jan Herben: „…naraz cały kraj odżyje, jakoby paliły się ognie świętojańskie. Sąsiedzi kobyscy zabijają górę, hovoranie także, daleko do Buchlowa na górce płonie ogień przy Strážowicach a w tyle w Morkůvkách i Krumvíř…“ Dziś się w Kobylí zabija góra: „Ochotníci předvedou, jak se zarážala hora v minulém století, písař přečte přísné artikule, hotaři naparádijú hatinu a vináři poklučú kolí jako symbol práce v vinohradě.“

Uczta Kobylska (trzeci weekend w czerwcu)

Zabijanie góry (sierpień)

Święcenie wina na św. Jana Ewangelisty (27. 12. – winiarze wierzą, że picie wina w tym dniu ochroni człowieka na cały rok od wszystkich chorób)