Hnánice - Byłe centrum handlu z winem

W podręczniku nauki o ojczyźnie Moraw z 1904 roku pisze się o historii miejscowości Hnánice następujące: „Nazwa miejscowa jest pochodzenia słowiańskiego. Wywodzi się z tego, że oznacza miejsce, gdzie był nieprzyjaciel ziemski gnany z kraju przez granice ziemskie. Założenie miejscowości według louckiego historyka Troschla przewiduje się w 1201 roku. Według jego zapisu jest to pierwsza wzmianka, kiedy Rudgerus, Miles de Gnanlicz, podarował Louckiemu klasztorowi dziesiątki z wszystkich swoich winnic w Hnanicach, wtedy Gnadlersdorf.“

Hnánice leżały na frekwentowanej drodze handlowej a były po wiele wieków żywym ośrodkiem rolniczym. Niepowodzenie żywemu miasteczku handlowemu spowodowało powojenne przesiedlenie Niemców, kiedy ilość mieszkańców obniżyła się na 250 mieszkańców. Kataster miejscowości rozkłada się na obszarze, gdzie już od średniowiecza znajduje się mnóstwo winnic. Sercem tego kraju obfitego na winorośl był a do dziś dnia pozostaje pas, przebiegający tuż wzdłuż granicy austriackiej od Hnánic po Jaroslavice. Dziś w miejscowości gospodaruje na obszarze winnic około 100 ha mnóstwo drobnych winiarzy, rejestrowanych ich jest tylko 15. W trasach Knížecí vrch (ta je według miejscowych znawców najbardziej urodzajna), Fládnická, U kapličky, Pod skálou, Za sklepy, U Chlupa, U bunkru orientują się przede wszystkim na uprawę tradycyjnych odmian regionu Znojemskiego jako Ryzlink rýnský, Ryzlink vlašský, Veltlínské zelené i Müller-Thurgau. W winach czerwonych przeważa Svatovavřinecké, większej popularności cieszy się w ostatnich latach odmiana Cabernet Moravia.

Dominantą miejscowości jest gotycki kościół świętego Wolfganga z 1487 roku, spustoszyły w wojnie trzydziestoletniej a później przebudowany w stylu baroku. W jego pobliżu znajduje się źródło, którego woda według legendy leczy ślepotę. Następnymi zabytkami są kolumna dżumy, starodawny spichlerz lub Svatý kámen, uważany za pogańskie miejsce ofiarne. Z piękna przyrody warto odwiedzić teren chroniony Devět mlýnů na rzece Dyji. Młyny zostały wprawdzie w latach zimnej wojny i surowej ochrony granic zlikwidowane, droga około nich doprowadzi nas jednak do winnicy Šobes.

Naruszenie protokółu królewskiego

Niedaleko od Hnánic znajduje się legendarna winnica Šobes, słynna swoim pięknym położeniem na cyplu rzeki Dyji. Górka, na której pojawia się unikalna lubiąca ciepło fauna i flora była osiedlona już przed trzydziestu tysiącami lat. Kwaśna gleba na podkładzie rulowym absorbuje ciepło słoneczne i stwarza warunki podobne do najsłynniejszych winnic nad Renem lub winnic francuskich. Tutejszy Ryzlink rýnský został zapisany między tysiąc najlepszych win świata, nadzwyczajnej jakości osiąga tu i Rulandské oraz Pálava. Wina ze Šobesu smakowały i austriackim cesarzom a wybitni goście w końcu szanują jego walorów i obecnie. Šobeskie wino jest nawet odpowiedzialne za naruszenie protokółu królewskiego. Kiedy była w 1996 roku na odwiedzinach Republiki Czeskiej brytyjska królowa Elżbieta II, zasmakował jej ten złoty trunek tak bardzo, że poprosiła z tej samej butelki nalać po raz drugi. A to jest sprzeczne z zwyczajami przy stołowaniu u stołu królewskiego. Tym uhonorowanym winem było Rulandskie šedé, rocznik 1993. Malarz i znawca wina Milan Magni opisuje przeżycie z degustacji w miejscowym stoisku spółki Znovín: „Impresywny bukiet kwitnących lip, jaśminu i agatu, dyskretny aromat suszonych moreli i przejrzałych żółtych owoców, w finale ton trochę naftowy. Ręką patriarchy pożegnałem ten kawałek ziemskiego raju i cicho wysłowił życzenie jeszcze raz tu powrócić. Oczywiście w towarzystwie kobiet, inaczej wina z Šobesu pić nie można!“

Jedna z najbardziej autentycznych uliczek piwniczek winnych regionu Znojma

Określenie czasowe rozwoju winiarstwa w miejscowości możemy łączyć z rozszerzeniem budowli winiarskich. W Księdze gruntowej piwniczek winnych i tłoczarni z XVI wieku są zachowane zapisy o tym rodzaju budowli w Hnánicach i sąsiednich wioskach. Zapis z 1820 roku dokumentuje w miejscowości ponad sto piwniczek winnych a ta ilość obowiązuje do dziś dnia. Budowano je na skraju istniejących lub już znikłych winnic a stopniowo wytworzyły integralną całość po obu stronach drogi w południowo-zachodniej części miejscowości. Częścią uliczki jest i Osada havranů, która łączy turystykę winiarską z jazdą konną. Piwniczki winne były zagłębione z większej części pod poziomem terenu i wymurowane kamieniem lub cegłami. Także w Hnánicach, podobnie jako w całym regionie Znojemskim i bliskim regionie Mikulovskim, wytwarzają piwniczki winne system korytarzy nawiązujących prostopadle do siebie. Budowle winiarskie we wsi należą z punktu widzenia starych form zabudowy do wyjątkowych dokumentów technologii używane w ubiegłych wiekach. Glina i kamień są przeważającymi materiałami budowlanymi. Na zachowanych, choć już mocno naruszonych ścianach obwodowych nadziemnych tłoczarni spotykamy się techniką kosztownych murów jak i ubijanych murów gliniastych, wzmacnianych przesypywaniem drobnymi kamykami. Tłoczarnia niesie strop z mocnych belek a jest dostępna przez kilka schodów. Powietrze przenikało do tłoczarni przez małe okna zdobione szambraną lub kamiennymi ościeżami. Ręcznie kute proste kraty w oknach przyciągają uwagę jakością wyrobów i poczuciem artystycznym miejscowego kowala. Z wielkiej tłoczarni z spichlerzem prowadzi krótka stroma szyja lub schody do własnej piwniczki winnej. Ta jest wykopana według starego sposobu w glebie piaskowcowej, częściej jednak sklepiona z kamienia lub cegieł. Przestrzenie piwniczne wytwarza system skomplikowanych korytarzy z wieloma odgałęzieniami i występami, które zbudowano dla dużych beczek z winem.

Warte uwagi są olbrzymie, estetyczne drewniane drzwi piwniczek winnych, które przedstawiają doskonałe rzemieślnicze dzieło stolarskie. Często są bogato ukształtowane deskami układanymi w kierunku pionowym, poziomym, skośnym lub drzewkowym, które są przybite ręcznie wykutymi gwoźdźmi. Deski wytwarzają często krzyże andrzejskie. Są pomalowane zieloną lub brązową farbą. Stan piwniczek winnych podczas wielu lat zaniedbywanych mieni się stopniowo na lepsze. Drugą stroną adaptacji i rewitalizacji budowli piwniczek winnych w miejscowości jest wyeliminowanie typowych rysów budowlanych i nieprzestrzeganie pierwotnych technologii. Na ulicę piwniczek winnych w Hnánicích był złożony wniosek na rezerwat zabytkowy chroniony przez państwo.