Nový Šaldorf-Sedlešovice - Winnice słynne znojemskimi premonstratami

Od początku Morawskiego szlaku na Komenského náměstí w Znojmie prowadzi droga do pierwszych piwniczek winnych słynnej miejscowości winiarskiej nieprzerywalną zabudową, na rowerze zdołamy ją za kwadrans. Bramą do Nowego Šaldorfu-Sedlešovic jest most przez rzekę Dyję, na której brodach powstały trzy pierwotne miejscowości. Najstarsza Starý Šaldorf, dzisiejszą nazwę dały miasteczku osady, które powstały dopiero w XVI wieku. Zabytkiem kultury jest późno gotycka kolumna, którą zbudowano w Sedlešovicach jako pamiętnik na rozległe powodzie w miejscowości. Powierzchnia winnic obydwu połączonych wiosek przedstawia 200 hektarów, którym dominują przede wszystkim aromatyczne białe odmiany. Winnice są w trasach Nad sklepy, Na dolině, najlepszą pozycję i podkładkę ma sedlešovicka Kraví hora, słynna przede wszystkim charakterystycznym smakiem i zapachem odmiany Sauvignon, wyśmienitej jakości osiągają tu także Ryzlink rýnský i Veltlínské zelené. Pierwszą winnicę w regionie Znojma założyły już rzymskie legie, duży rozwój uprawy winorośli nastąpił w czasach Rzeszy Wielkomorawskiej. W związku s misją Cyryla i Metodego i zapotrzebowaniem na wino dla celów liturgicznych zaczęły wykonywać nowożytne osadzanie winnic niektóre społeczeństwa klasztorne, w regionie Znojma przede wszystkim premonstraci, którzy w 1190 roku założyli klasztor w Louce u Znojma. Tradycję winiarstwa w miejscu obecnej osady później rozwijała i kultywowała ludność niemiecka, która osiedliła się w kraju w czasie kolonizacji przemysłowskiej terenu. Wymuszone przesiedlenie pierwotnych osadników po 2 wojnie światowej przerwał nie tylko rozwój winiarstwa w kraju, ale umożliwił zapomnieć także na tradycje i zwyczaje, które mieszkańcy osady uprawiali całe wieki. O poziomie i znaczeniu winiarstwa w miejscowości przed wojną można przypuszczać tylko z ilości i wielkości piwniczek winnych i z podczas wieków słynnej winnicy Kuhberg. Nowi osadnicy, którzy przyszli przede wszystkim z Wołoska, nie mieli z winiarstwem żadnego doświadczenia a mogli tylko trudno nawiązać na dzieło poprzednich generacji. Przed 1989 rokiem było w wiosce tylko kilka drobnych winiarzy, którzy produkowali wino dla własnych potrzeb. Jedynym oficjalnym producentem wina była miejscowa spółdzielnia rolnicza, która w wyniku sukcesów na ogólnopaństwowych wystawach win założyła także wyśmienitą opinię Modrých sklepů i šaldorfskich win. Dziś jest spółka Agrodružstvo Nový Šaldorf, s Modrým sklepem i własnym sklepem win w uliczce piwniczek winnych, tylko jedną z wielu firm winiarskich, które potwierdzają rangę tutejszych win. Od początki lat 90 powstała w miejscowości dziesiątka firm winiarskich, z których niektóre tylko nawiązały na wysiłek swoich przodków, który zmarnował pucz komunistyczny. W 2003 roku winiarze zrzeszyli się do Cechu winiarzy Nový Šaldorf-Sedlešovice a ich wyśmienite wina możemy skosztować w winonotece cechu w piwniczce winnej Nr 20, zwanej U Nápravů.

Modré sklepy

Centrum kolonii winiarskiej, która rozkłada się po obu stronach ścieżki zmierzającej na południe, jest historyczna prasa belkowa z XVIII wieku. Kompleks „modrych“ piwniczek winnych jest jednym z największych w regionie Znojma, ponad 180 budowli winiarskich zajmuje powierzchnię dziewięć hektarów a wytwarza rynek piwniczek winnych o długości 800 metrów. Tajemnica nazwy zabytkowo chronionego zestawu Modré sklepy jest ukryta pod ziemią. Materiał podłoża, w którym są przestrzenie piwniczek winnych wgłębione, wytwarza piaskowiec przemieszany warstwami niebiesko-szarego iłu, który robi wrażenie niebiesko ozdobionego wnętrza piwniczek winnych. Specjalnością jest także technologia głębienia piwniczek winnych, które kopano stopniowo na długość i na szerokość. Oprócz „modrych“ piwniczek winnych są w lokacji także budowle, których sklepienie jest z cegieł wypalanych. W Novém Šaldorfu pojawiają się tłoczarnie, związane po dwóch do siebie, każda ma własne wejście, piwniczkę winną i prasę. Wspólny jest tylko dach, na którym (przynajmniej według zdania obecnych właścicieli) zaoszczędzono w ten sposób na materiale. Związane tłoczarnie są większością własnością dwóch pokrewnych rodzin, najczęściej ojca i syna. Parterowe tłoczarnie nad piwniczkami winnymi, większością orientowane rynnami, są większością zbudowane z cegieł, tylko do najstarszych z nich użyto muru glinianego lub kamiennego. Kolorowe tynki są większością gładkie, typowe dla budowli piwnicznych w regonie Znojma są kombinacje gruboziarnistego tynku z gładkimi šambránami około otworów wejściowych i okien. Część parterową oddzielają liseny od pola frontonowego s małymi otworami wentylacyjnymi i drewnianymi drzwiczkami do przestrzeni piwnicznej. Starsze tłoczarnie wartości historycznej i architektonicznej są przede wszystkim na prawej stronie kompleksu, współczesne budowle winiarskie w lewo od drogi udzielają większego komfortu a często także wyżywienie i zakwaterowanie. O renesans pierwotnych zwyczajów winiarskich usiłuje Spółka przyjaciół kozy winogronowej. To zrzeszenie hobbistyczne przyjaciół winiarstwa i historii czerpie z opowiadań przedwojennych mieszkańców miejscowości a w współpracy z miejscowymi winiarzami odnawia zwyczaje i rytuały związane przede wszystkim z podstawą Kozy winogronowej.

Hotarska kolęda (na Trzech króli)

Konkursowa wystawa miejscowych win (Niedziela wielkanocna)

Kosztowane przy okazji wyścigu rowerowego Znovíncup (początek lipca)

Zabijanie góry (początek września)

Wacławskie poświecenie (na Wacława)

Przyjazd św. Marcina i kosztowanie młodych win (sobota po święcie św. Marcina)