Šatov - Wiejska strefa zabytkowa tłoczarni i piwniczek winnych

Nazwa miejscowości Šatov jest pochodzenia słowiańskiego. Według legendy ta nazwa powstała według wojewódczyni Svatavy, żony pierwszego czeskiego króla Władysława II. W celu jej uczczenia ponoć nazwał Berka z Dubé a Lípy nowo założoną wioskę blisko Znojma Svatava, w skrócie Šatava. Pierwsza wzmianka pisemna o Šatowie pochodzi z 1201 roku, w czasach ostatnich Przemyślidów była osada kolonizowana niemiecką ludnością. Już w 1316 roku w księgach ziemskich są wspominany trasy winiarskie tylko w języku niemieckim. W 1600 roku stał się właścicielem vranovskiej posiadłości, więc i Šatova, najwyższy morawski komorny Ladislav Berka z Dubé, który wyzwolił Šatov od wszelkich robót, rozlewania piwa wina zwierzchności i uncendorfskiego prawa winnego. Smutnym pierwszeństwem šatovskiego winiarstwa jest pojawienie się mszycy filoksery. Ta niszcząca choroba winorośli była w czeskich krajach stwierdzona po raz pierwszy w 1890 roku właśnie tu. Zestaw tradycyjnych posiadłości, chałup, stodół, tłoczarni i piwniczek winnych w centrum historycznym i w młodszej zabudowie chałupniczej był w 1995 roku ogłoszony za wiejski rezerwat zabytkowy. Cennym zabytkiem jest kościół św. Marcina i kaplica Bożego grobu z zachowaną kostnicą gotycką i barokowa plebania z XVIII wieku. Historycznie wartościowy jest szereg posągów i późno renesansowych krzyży, na uwagę zasługuje i podstawowy budynek fabryki ceramicznej z kolonią rolniczą oraz dwór rolniczy z okresu historyzmu końca XIX wieku. Bruk piwnicy z miejscowych źródeł. Šatov jest miejscowością sprzyjającą winu. Sześć tras winiarskich pokrywa obszar 260 hektarów; Na vinici, W remízku, Šibeničkách, U bunkru i Skalce powodzi się przede wszystkim Veltlínskému zelenému i Ryzlinku rýnskému. Trasa zbocza w kształcie amfiteatru biegnąca do granicy państwa niesie nazwę Peklo i sprzyja w szczególności winogronom odmiany Müller-Thurgau, której pełne wina uzyskują w tym miejscu niepowtarzalny aromat muszkatu. Parterowe i piętrowe tłoczarnie šatovskich piwniczek winnych rozkładają się w całym miasteczku, centrum winiarskie z architektonicznie i konstrukcyjnie wartościowymi piwniczkami winnymi wytwarza ulice Sklepní i Zimní. Przez winnice po drodze od Havraníků lub z górki od granicy austriackiej doprowadzi nas tu Morawski szlak wina. W krętych brukowanych i zakurzonych uliczkach zmieniają się olbrzymie tłoczarnie kształtu prostokątnego z piwniczkami winnymi, które skrywają swoje tajemnice za ulubionym murem przed piwniczką. Większość budowli jest wybudowana z cegieł wypalanych na kamiennej podmurówce, niektóre tłoczarnie są zbudowane z kamienia i gliny lub zacnie zachowaną technologią kosztownego muru glinianego. Kamień lub cegły obramowują także otwory drzwiowe lub okienne i robią wrażenie jako element dekoracyjny przy dokończeniu szczyciku tłoczarni. Olbrzymie drzwi lub wrota są z mocnych desek a tak samo jako okna wyposażone w ręcznie wykonane zawiasy i kraty. Rozkładane zaprawione wrota umożliwiały wjechać wozom do tłoczarni i z załadunkiem winogron. Wewnętrzne rozmieszczenie tłoczarni respektuje tradycyjne rozmieszczenie pras przy bocznej ścianie, podłoga była najczęściej z ubijanej gliny. Nowsze wzmocnione podłogi wytwarza cementowy jastrych, cegły lub wypalane płytki podłogowe z miejscowej fabryki ceramicznej. Mocne stropy są najczęściej wybudowane z mocnych belek dębowych. W celu dojrzewania i przechowywania wina dobrej jakości służy własna piwniczka winna wgłębiona w piaskowcu. Sklepienie młodszych piwniczek winnych jest przeważnie ceglane. Podobnie jako w innych miejscach winiarskich w bliskiej okolicy są piwniczki winne skomplikowaną konstrukcją korytarzy, boczne uliczki wybiegające z podstawowej części służą większością jako archiwum win.

Unikalne dzieło jednorękiego malarza

Między najbardziej znane budowle winiarskie w Šatově należy Malovaný sklep. Nieokazały na biało pomalowany szczycik klasycystycznej tłoczarni ukrywa w podziemiu jedną z dużych tajemnic kraju morawskiego. Już w połowie 32 w dół schodzących schodów zaczyna wyjątkowe dzieło rodaka Maxmiliána Appeltauera, który w ścianach piaskowcowych wyskrobał i wyrył wiele motywów a później je polichromował olśniewającymi farbami. Oprócz głównych korytarzy są na bokach saloniki tematyczne, niektóre pomyślnie ukryte. Zaraz w prawo od schodów wejściowych jest zaokrąglony korytarz, na którego końcu jest ukryta głęboka studnia. Twórca pracował na swoim dziele całe 34 lat. Ukończył go przy świecy jedną ręką, ponieważ w 1 wojnie światowej stracił drugą rękę. Niedaleki Moravský sklípek jest rajem wszystkich smakoszy i miłośników znakomitego wina. Można tu skosztować znojemskie specjalności, skosztować niektóre z tutejszych łagodnych win a romantyczne chwile nad szklanką spędzić później w trzysta lat starej piwniczce winnej. Jeżeli chcemy poznać winorośl tak, jak je uprawiali nasi przodkowie, przyjmiemy zaproszenie do winnicy edukacyjnej starych odmian za Moravským sklípkem. Przejdziemy między rządkami i powrócimy do czasów, kiedy w czeskich i morawskich winnicach rosły odmiany z poetycznymi nazwami jako Kamenorůžák lub Modrý Janek. Moravský sklípek oferuje w ramach Winiarskiego programu turystycznego także wizytę prywatnych archiwów win lub zrekonstruowanej stodoły winiarskiej. Ta stała się dzięki wakacyjnym sobotnim posiedzeniom z muzyką ulubionym celem wycieczek rowerowych do Šatova.